Corpora omnia, quae ex appositione particularum minimarum mediante oleoso <abbr xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">s.</abbr> salino principio <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="critApp" xml:id="app38129">coaluerunt</ref>, <abbr xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">e. g.</abbr> omnes plantae, tartarus vini, calculus animalis, praeterea plurima salium genera, praesertim nitrum, immensum quantum emittunt aëris elastici, si igne valido urgentur, <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="editorialNote" target="#en38131">sicut <anchor type="textRefStart" xml:id="tr35630" /><persName key="haies_stephan">Hales</persName> in Statica plantarum</ref> miris nos experimentis condocuit. Hic aër haud exigua solidae, quicum conjunctus erat, <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="critApp" xml:id="app38133">materiae pars</ref> esse repertus est; in cornu cervi ⅐, in ligno quercino fere ⅓, in tartaro vini Rhenani ⅓, in nitro ⅛, in tartaro animali <abbr xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">h. e.</abbr> calculo hominis plus quam ½ totius massae constituit. Per se patet, aërem ex <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="critApp" xml:id="app38135">hisce</ref> corporibus vi <pb xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" ed="AA" n="16" />ignis eductum, quamdiu pars massae fuit, aëris nondum naturam habuisse, <abbr xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">h. e.</abbr> non <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="critApp" xml:id="app38137">fuisse</ref> fluidum, elasticitate densitati suae proportionali pollens; quippe vel mediocris caloris vi in majus spatium incoërcibili conatu expansum <pb xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" ed="oldAA" n="382" xml:id="B01S0382" />omnem corporis compagem solvisset. Adeoque ex interstitiis corporis expulsa materia, quae non fuit elastica, vix libera facta elasticitatem prodit. Cum vero idem sit ingenium vaporum, ut, ubi divulsi <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="critApp" xml:id="app38203">sint</ref> a massa, cui fuerunt adunati, vim elasticam exserant, certe si non asseverate affirmandum, tamen magna cum <ref xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="critApp" xml:id="app38205">verisimilitudine</ref> statuendum erit, aërem non aliud esse nisi vaporem illum corporibus solutum, qui, postquam ad summam subtilitatem redactus est, cuilibet caloris gradui facile cedit et validam prodit elasticitatem.